الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

703

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

نكرده و از او در نگذشته است مثل آيه : ( قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ - 14 / جاثيه ) « 1 » . استِغْفَار : طلب غفران نمودن با زبان و عمل . در آيه : ( اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً - 10 / نوح ) در آيهء اخير امر نشده‌اند به اينكه غفران و طلب در گذشتن از گناهان را فقط با زبان بخواهند بلكه با زبان و فعل هر دو ، گفته‌اند : استغفار زبانى بدون فعل و عمل و كار ، روش دروغگويان است و معنى آيهء فوق اين است كه مىگويد : ( ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ - 60 / غافر ) ( اين آيه بيان كننده مفهوم آيهء بالا است يعنى از خداى طلب آمرزش بخواهيم . ) و آيهء : ( اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ - 80 / توبه ) ( وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا - 7 / غافر ) غافِر و غَفُور : هر دو در توصيف خداى تعالى است ، مثل آيات : ( غافِرِ الذَّنْبِ - 3 / غافر ) ( إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ - 30 / فاطر ) ( هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ - 107 / يونس ) غفيرة « 2 » همان غفران است و از اين واژه آيات :

--> ( 1 ) اين آيه قبل از آيه قتال نازل شده است مىگويد : به مؤمنين بگو از كسانى كه اميدوار به ايّام اللّه ( فرمانهاى الهى ) نيستند در گذرند تا هر قومى به آنچه كرده‌اند برسند ( مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ ) هر كس عمل شايسته‌اى انجام دهد براى خودش مىكند و هر كه بدى كند بر زيان خود اوست سپس به پيشگاه پروردگارتان باز مىگرديد . ( 2 ) غفيرة به دو معنى آمده است : 1 - غفران و آمرزش 2 - فراوانى و كثرت . طريحى حديثى را از على ( ع ) نقل مىكند كه گفته است « فان اصاب احدكم غفيرة فى رزق او عمرا و ولدا و غير ذلك فلا يكون ذلك له فتنة و يفضى به الى الحسد » و همين مفهوم در نهج البلاغه به صورت زير نقل شده ( خطبهء 23 ) فان احدكم لاخيه غفيرة فى اهل او مال او نفس فلا تكوننّ له فتنة ، انّ المال و البنين حرث الدّنيا و العمل الصّالح حرث الآخرة و قد يجمعها اللّه تعالى لاقوام ، يعنى هر گاه يكى از شما در برادرش ، اهل و عيال و يا رزق يا عمر يا فرزند و غير از اينها زياد ديد ، بداند كه براى او فتنه و ابتلائى نيست و نبايد به او حسادت بورزد زيرا مال و فرزندان زراعت دنياست و عمل صالح زراعت آخرت و راستى كه خداوند اين دو را براى افرادى يا اقوامى فراهم مىآورد ( خطبه 23 / ص 64 - مجمع البحرين 3 / 43 ) .